Υπήρξαν στιγμές, που η Ελλάδα μας, βρέθηκε σε κίνδυνο και όλα φάνταζαν δυσοίωνα. Σε αυτές τις στιγμές, πάντα εμφανίζονταν γενναίοι και αγνοί Έλληνες, που φλογιζόταν η ψυχή τους από τις αιώνιες αξίες του Ελληνισμού: το Χριστό[1] και την Ελλάδα. Υπερασπίστηκαν ανιδιοτελώς την Πατρίδα[2] και αντιστάθηκαν δίχως φόβο στους εχθρούς της. Δεν υπολόγισαν τίποτε. Ούτε τα εγκόσμια, ούτε καν τον εαυτό τους.
Ο Βασίλειος Β΄ ο Βουλγαροκτόνος θεωρείται ο «Πρώτος Μακεδονομάχος», αφού είναι ο πρώτος που διέσωσε την Ελληνικότητα της Μακεδονίας από την βουλγαροσλαβική απειλή.
Ο αυτοκράτωρ Βασίλειος Β΄, ο επονομαζόμενος Βουλγαροκτόνος, γεννήθηκε το 958 στην Κωνσταντινούπολη και ήταν πρωτότοκος γιος του αυτοκράτορος της Ρωμανίας Ρωμανού Β΄[1] και της αυτοκράτειρας Θεοφανούς[2]. Ο πατέρας του απεβίωσε στις 15 Μαρτίου 963 και εκείνος εστέφθη Συναυτοκράτωρ μαζί με τον μικρότερο αδελφό του, τον Κωνσταντίνο. Λόγω του γεγονότος ότι ήτο ακόμη ανήλικος, επιτροπεύθηκε από τον Νικηφόρο Φωκά[3] και μετά τον θάνατο του τελευταίου, από τον Ιωάννη Τσιμισκή[4].
Η απόφαση να βαδίσει κανείς μέχρι τέλους τον δρόμο του μαρτυρίου χάριν της Ελλάδος – να γίνει δηλαδή Εθνομάρτυρας – δεν αρκεί από μόνη της. Η θυσία γι αυτές τις αξίες προϋποθέτει χρόνια καλλιέργεια στην ψυχή του. Αυτές πρέπει να επηρεάζουν τον τρόπο ζωής του και να τίθενται υπεράνω των γήινων αγαθών, στον βαθμό που αυτό είναι δυνατό.
Άλλωστε, οι περισσότεροι από τους Εθνομάρτυρες δεν επέλεγαν την ώρα της θυσίας τους, αλλά όταν συνειδητοποιούσαν ότι αυτή είχε έλθει, η ψυχή τους ήταν έτοιμη για αυτό το ενδεχόμενο. Το ποθούσαν, προκειμένου να δοξάσουν την Ελλάδα. Προτιμούσαν να υποστούν μαρτυρικό θάνατο, παρά να την προδώσουν. Γι’ αυτό την στιγμή του μαρτυρίου, τους δινόταν, εκ Θεού, όλη η δύναμη που χρειάζονταν για να θυσιασθούν.
Οι στίχοι του ποιήματος:
Η πύρινη δάδα
Διάλεξες για Χριστό κι Ελλάδα ανήφορο μεγάλο να διαβείς, με ήθος και αναμμένη δάδα, δίχως τον πόνο να σκιαχθείς.
✶✶✶
Εντός σου η φλόγα ψηλώνει, φωτιά γίνεται ιερή, άστρο στο σκότος, που σε ζώνει, φωτός λευκό κερί!
✶✶✶
Πόσο o νους σου πυρώνει, με της ανδρείας τα φτερά; Τις αγνές αξίες σου υψώνεις μην τις πάρουν τα θεριά.
✶✶✶
Του ιερού αγώνος σου τα ηνία ο Θεός πάντα κρατεί. Πνεύμα σου δίνει της θυσίας, τόλμη μεγάλη κι αρετή.
✶✶✶
Ζωή προσφέρει, γνώση αληθινή… Ελεύθερη σου κάνει την ψυχή…
✶✶✶
Με της καρδιάς την νεανική ικμάδα βαθιά μέσα σου ανθεί πόθος θυσίας για την Ελλάδα αιώνια ένδοξη να ζει.
✶✶✶
Ανάσταση σαν ήλιος ν΄ανατείλει, ημέρα φωτός λαμπρή… του σκότους να φύγει η ομίχλη… του Έθνους η Άνοιξη να ρθεί!
✶✶✶
Του ιερού αγώνος σου τα ηνία ο Θεός πάντα κρατεί. Πνεύμα σου δίνει της θυσίας, τόλμη μεγάλη κι αρετή.
✶✶✶
Στου μαρτυρίου την ατέρμονη οδό, πηγή ανδρείας σου το Φως…
Ο Άγιος Νικηφόρος Φωκάς γεννήθηκε στην Καππαδοκία, ως γιός του Βάρδα Φωκά[1] το 919. Το 955, διορίσθηκε δομέστικος[2] της Ανατολής από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ΄ Πορφυρογέννητο[3]. Ο Νικηφόρος είχε νυμφευθεί σε νεαρή ηλικία τη Στεφανώ, με την οποία απέκτησε ένα αγόρι, τον Βάρδα Φωκά. Μητέρα και γιος όμως πέθαναν νωρίς.
Ο Άγιος Νικηφόρος Φωκάς γεννήθηκε στην Καππαδοκία, ως γιός του Βάρδα Φωκά[1] το 919. Το 955, διορίσθηκε δομέστικος[2] της Ανατολής από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ΄ Πορφυρογέννητο[3]. Ο Νικηφόρος είχε νυμφευθεί σε νεαρή ηλικία τη Στεφανώ, με την οποία απέκτησε ένα αγόρι, τον Βάρδα Φωκά. Μητέρα και γιος όμως πέθαναν νωρίς.
Ο Ίων Δραγούμης (1878 – 31 Ιουλίου 1920), ήταν μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της νεότερης Ελλάδας. Υπήρξε ήρωας των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων της εποχής του, πολιτικός, διανοούμενος αλλά και συγγραφέας.
Παραθέτω το παρακάτω κείμενο, το οποίο γράφτηκε στις 27 Νοεμβρίου του 1912 και είναι απόσπασμα από τα «κρυμμένα ημερολόγια» του, ο οποίος τα έγραφε κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων.
Ο Μαυρίκιος Τιβέριος γεννήθηκε στην Αραβησσό της Καππαδοκίας το 539. Ήταν γιός του Έλληνα συγκλητικού Παύλου. Κατετάχθη στον στρατό της Ρωμανίας και ανήλθε στις υψηλές θέσεις της ιεραρχίας, σε σημείο ώστε να χρισθεί διάδοχος του αυτοκράτορα Τιβερίου Β΄ Κωνσταντίνου.
Ο Μαυρίκιος Τιβέριος γεννήθηκε στην Αραβησσό της Καππαδοκίας το 539. Ήταν γιός του Έλληνα συγκλητικού Παύλου. Κατετάχθη στον στρατό της Ρωμανίας και ανήλθε στις υψηλές θέσεις της ιεραρχίας, σε σημείο ώστε να χρισθεί διάδοχος του αυτοκράτορα Τιβερίου Β΄ Κωνσταντίνου.
Στα τέλη του 577, ο Μαυρίκιος, παρά την έλλειψη στρατιωτικής εμπειρίας, διορίστηκε Μάγιστρος του Στρατού[1] Ανατολής (Μagister Μilitum Orientem) στον πόλεμο εναντίον των Περσών, διαδεχόμενος τον στρατηγό του Ιουστινιανού και το ίδιο χρονικό διάστημα έγινε Πατρίκιος. Το 581 νίκησε τους Πέρσες σε μια αποφασιστικής σημασίας μάχη. Κατόπιν αυτού ο αυτοκράτορας Τιβέριος Β΄ Κωνσταντίνος[2] πάντρεψε την κόρη του Κωνσταντία με τον Μαυρίκιο, ο οποίος έγινε διάδοχος του θρόνου. Το 582 μετά τον θάνατο του Τιβερίου, ανεκηρύχθη Αυτοκράτωρ.
Ο Σωτήριος Μουτούσης του Νικολάου γεννήθηκε στο χωριό Τραγανό της Αχαΐας στις 6 Φεβρουαρίου 1894. Είχε αδελφούς τον Χαράλαμπο Μουτούση, έμπορο σταφίδος στο Αίγιο και τον ηρωικό Αεροπόρο των Βαλκανικών Πολέμων Μιχαήλ Μουτούση[1].
Ο Μουτούσης φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο της γενέτειρας του και έπειτα, στο Γυμνάσιο του Αιγίου, από όπου απεφοίτησε το καλοκαίρι του 1911. Στις 14 Νοεμβρίου 1911, εισήχθη στην Σχολή Ευελπίδων[2].
Στα βόρεια, της Φλώρινας και σε απόσταση τριάντα χιλιομέτρων βρίσκεται, από τα αρχαία χρόνια, η ελληνική πόλη Μοναστήρι (αρχ. Ηράκλεια). Η μητρόπολη της μεγάλης περιοχής της Πελαγονίας, με κωμοπόλεις και χωριά προπύργια άλλοτε του ελληνισμού. Η πρωτεύουσα του ομώνυμου Βιλαετίου στα χρόνια της Οθωμανικής κατάκτησης και δεύτερο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της Μακεδονίας μετά τη Θεσσαλονίκη, έχει να επιδείξει σημαντική πολιτισμική δράση από τα αρχαία χρόνια μέχρι τα πρώτα χρόνια του 20ού αι., όταν οριστικά επιδικάστηκε στη Σερβία, μένοντας έξω από τα σύνορα του Ελληνικού κράτους.